Vở cải lương “Nhật thực” thắng lớn tại liên hoan quốc tế: Sức sống mới từ ngôn ngữ đương đại

Vở cải lương Nhật thực của Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM vừa ghi dấu ấn mạnh mẽ tại Liên hoan Sân khấu quốc tế Nam Á và Đông Nam Á tại Vân Nam, Trung Quốc. Với 6 giải thưởng quan trọng, tác phẩm không chỉ khẳng định tài năng của ê-kíp mà còn cho thấy tiềm năng vươn tầm thế giới của nghệ thuật truyền thống Việt Nam khi được làm mới bằng tư duy hiện đại.

• Giải Vở diễn xuất sắc nhất
• Giải Đạo diễn xuất sắc: Lê Nguyên Đạt
• Giải Nhạc sĩ xuất sắc: Võ Thanh Liêm
• Giải Diễn viên xuất sắc: Lê Trung Thảo, Bình Tinh, Lê Hải

Ngôn ngữ sân khấu: Chìa khóa vượt rào cản văn hóa

Trong một không gian nghệ thuật đa quốc gia với sự góp mặt của các nền sân khấu như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore…, việc đưa cải lương ra thế giới luôn đối mặt với thách thức về rào cản ngôn ngữ. Thay vì chỉ dựa vào phụ đề, Nhật thực đã chinh phục hội đồng giám khảo bằng một thứ ngôn ngữ mang tính phổ quát hơn: nhịp điệu âm nhạc và năng lượng hình thể.

Sự kết hợp giữa chất liệu âm nhạc truyền thống do nhạc sĩ Võ Thanh Liêm đảm nhiệm cùng các thủ pháp dàn dựng ước lệ, vũ đạo đương đại đã tạo nên một dòng chảy cảm xúc liên tục. Điều này giúp khán giả quốc tế có thể thấu cảm thông điệp về thân phận con người mà không cần hiểu tường tận từng câu chữ điệu lý.

Sự kế thừa và biến tấu đầy bản lĩnh

Khởi nguồn từ kịch bản Diễn kịch một mình của cố soạn giả Lê Duy Hạnh vào đầu thập niên 1990, phiên bản Nhật thực (ra đời năm 2019) là một cuộc cách mạng về cấu trúc. Đạo diễn Lê Nguyên Đạt đã khéo léo tinh giản thời lượng xuống còn 60 phút, chuyển từ hình thức độc diễn sang cấu trúc đa tuyến với sự tham gia của các nghệ sĩ như Lê Trung Thảo, Bình Tinh, Lê Văn Hải, Ngọc Cương và Phượng Hằng. Việc cô đọng xung đột giúp tác phẩm đáp ứng được sự khắt khe của các liên hoan quốc tế: nhìn lại bản sắc dân tộc bằng nhãn quan đương đại.

Đặc biệt, sự góp mặt của nghệ sĩ Bình Tinh đã tạo nên một điểm sáng rực rỡ. Với dòng máu nghệ thuật từ gia tộc tuồng cổ Huỳnh Long, cô đã hóa thân trọn vẹn vào vai một cô gái trẻ đang đi tìm nguồn gốc 100 năm của cải lương. Theo đạo diễn Lê Nguyên Đạt, sức quyến rũ tự nhiên và nguồn năng lượng “máu lửa” trong cách ca diễn của Bình Tinh chính là yếu tố khiến hội đồng nghệ thuật quốc tế đánh giá rất cao.

Hành trình khẳng định vị thế văn hóa

Thành công tại Vân Nam không phải là ngẫu nhiên. Trước đó, Nhật thực cũng đã giành 4 giải vàng tại Liên hoan Sân khấu quốc tế ASEAN 2025 ở Nam Ninh, Trung Quốc. Chuỗi thành tích liên tiếp này là minh chứng cho khả năng thích ứng mạnh mẽ của nghệ thuật truyền thống Việt Nam.

Việc đưa những giá trị cốt lõi của dân tộc ra thế giới thông qua một tư duy đối thoại mới mẻ không chỉ là sự bảo tồn, mà còn là cách thực hiện hóa mục tiêu quảng bá thương hiệu quốc gia đậm đà bản sắc văn hóa, như tinh thần mà Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đề ra. Nhật thực đã chứng minh rằng: Khi được đặt vào một tư duy biên đạo tiến bộ, di sản sẽ tự biết cách tỏa sáng trên bản đồ nghệ thuật đương đại thế giới.