An Giang quyết liệt gỡ "thẻ vàng" IUU: Siết pháp lý, số hóa quản lý

An Giang đang đẩy nhanh tiến độ thực hiện các khuyến nghị của EC nhằm gỡ thẻ vàng IUU, thông qua việc siết chặt kỷ cương trên biển và hiện đại hóa quản lý thủy sản.

Sau đợt thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh An Giang đã xác định việc khắc phục các tồn tại trong khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ trọng tâm. Với sự chỉ đạo quyết liệt từ Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, địa phương đang triển khai đồng bộ các biện pháp cấp bách để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ EC, hướng tới mục tiêu xóa bỏ “thẻ vàng” cho ngành thủy sản Việt Nam.

Hoàn thiện hành lang pháp lý: “Khóa” mọi kẽ hở khai thác bất hợp pháp

Để tạo ra một cơ chế quản lý minh bạch và chặt chẽ, An Giang tập trung hoàn thiện khung pháp lý trong giai đoạn cao điểm tháng 5-⁶⁄₂₀₂₆. Mục tiêu cốt lõi là không để xảy ra bất kỳ “khoảng trống” nào mà các đối tượng khai thác bất hợp pháp có thể lợi dụng.

Các nội dung trọng tâm trong cải cách pháp lý bao gồm:

• Ban hành quy định chi tiết về quản lý hoạt động khai thác, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản địa phương.
• Thiết lập quy chế phối hợp chặt chẽ trong việc lắp đặt, tháo gỡ thiết bị giám sát hành trình (VMS) và quy trình xử lý vi phạm IUU.
• Thành lập Tổ công tác liên ngành với phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng đơn vị, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ.
• Xây dựng đề án chuyển đổi nghề nghiệp thực tế cho ngư dân có tàu cá bị cắt giảm hoặc không đủ điều kiện hoạt động, đảm bảo an sinh xã hội.

Số hóa quản lý: Khi VNeID và eCDT trở thành “cánh tay nối dài”

Điểm đột phá trong chiến dịch lần này của An Giang là việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý ngư dân và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Thay vì quản lý thủ công, tỉnh đã tích hợp dữ liệu với Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia thông qua VNeID.

Việc gắn định danh điện tử giúp cơ quan chức năng nắm rõ thông tin chủ tàu, thuyền trưởng và máy trưởng, từ đó dễ dàng phát hiện các dấu hiệu nghi vấn như mua bán sang tên trái phép hoặc báo cáo mất tích giả mạo để né tránh chế tài.

Hệ thống eCDT - Chìa khóa minh bạch nguồn gốc thủy sản

Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) hiện là công cụ then chốt để An Giang chứng minh tính minh bạch với EC. Kết quả triển khai cho thấy những con số ấn tượng:

• 99,5% tài khoản eCDT đã được đăng nhập và sử dụng (3.⁶⁴²⁄₃.659 tài khoản).
• 100% tàu cá từ 15m trở lên đã vận hành hệ thống này.
• 100% Giấy xác nhận nguyên liệu (SC) và Giấy chứng nhận nguồn gốc (CC) được thực hiện qua eCDT.

Việc số hóa toàn bộ quy trình cấp giấy SC, CC không chỉ giảm bớt thủ tục hành chính mà còn ngăn chặn triệt để việc gian lận nguồn gốc thủy sản khi cập cảng.

Quyết liệt xử lý tàu cá “3 không” và kiểm soát vùng giáp ranh

An Giang đặc biệt lưu ý đến nhóm tàu cá từ 12m đến dưới 15m và các tàu không đủ điều kiện hoạt động — vốn là những đối tượng tiềm ẩn rủi ro vi phạm cao nhất. Tỉnh kiên quyết thực hiện phương châm: Tàu không đủ điều kiện tuyệt đối không được ra khơi.

Các biện pháp cưỡng chế và quản lý bao gồm:

• Gắn biển “Tàu cá không đủ điều kiện hoạt động” và phân công cán bộ giám sát chặt chẽ vị trí neo đậu.
• Phối hợp với lực lượng Biên phòng tăng cường tuần tra tại các bãi ngang, cửa sông và vùng biển giáp ranh để ngăn chặn tàu cá “3 không” (không đăng ký, không giấy phép, không VMS).
• Phối hợp với Cục Lãnh sự và Đại sứ quán Việt Nam tại nước ngoài để thu thập đầy đủ thông tin về các tàu bị bắt giữ, đảm bảo hồ sơ xử phạt đầy đủ và hợp lệ theo yêu cầu của EC.

Góc nhìn chuyên gia: Hướng tới nền kinh tế biển bền vững

Việc gỡ “thẻ vàng” IUU không đơn thuần là đáp ứng yêu cầu của đối tác thương mại, mà là cơ hội để An Giang và Việt Nam tái cấu trúc ngành thủy sản theo hướng bền vững. Việc áp dụng eCDT và VMS chính là bước đi tất yếu để nâng cao giá trị nông sản Việt trên trường quốc tế.

Để duy trì kết quả này, tỉnh cần tiếp tục hỗ trợ ngư dân về vốn và kỹ thuật trong quá trình chuyển đổi nghề nghiệp, tránh để họ quay lại con đường khai thác bất hợp pháp do áp lực kinh tế.

Theo bạn, giải pháp nào là hiệu quả nhất để ngư dân tự giác tuân thủ quy định IUU thay vì chỉ đối phó với cơ quan chức năng? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận!