Cảnh báo ngộ độc cá nóc và cá chình biển: Hiểm họa từ độc tố "vô hình"

Chỉ trong vòng 4 ngày, Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa liên tiếp tiếp nhận 2 vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng do ăn cá nóc và cá chình biển. Đáng tiếc, một bệnh nhi đã tử vong và một bệnh nhân khác hiện đang trong tình trạng diễn tiến nặng.

Diễn biến các ca ngộ độc tại Nha Trang

Vụ việc đầu tiên xảy ra với 4 người (3 người lớn và 1 trẻ em) tại phường Nam Nha Trang sau khi ăn cá nóc. Trong khi người lớn chỉ bị ngộ độc nhẹ, bệnh nhi lại rơi vào tình trạng nguy kịch và đã không qua khỏi dù được tích cực cứu chữa.

Ba ngày sau, hai anh em ruột tại phường Bắc Nha Trang nhập viện với triệu chứng tê môi, mỏi tứ chi, chóng mặt và khó thở sau khi ăn cá chình biển. Một bệnh nhân đã phải chuyển vào Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc để điều trị chuyên sâu.

Sai lầm chết người: “Ăn nhiều lần không sao”

Một bệnh nhân chia sẻ rằng gia đình mua 5 con cá chình chia cho nhiều người, những người khác ăn không sao nhưng riêng hai anh em họ lại bị ngộ độc nặng. Điều này cho thấy một thực tế nguy hiểm: độc tố trong hải sản phân bố không đồng đều.

Theo các bác sĩ, cùng một loài cá, có con chứa độc tố, có con không. Việc chủ quan dựa trên kinh nghiệm cá nhân “đã từng ăn không sao” là cực kỳ nguy hiểm và dễ dẫn đến đánh giá sai mức độ rủi ro.

Nhận diện hai loại độc tố thần kinh nguy hiểm

BSCKII Nguyễn Thị Hương Thảo, Trưởng khoa Nội Tổng hợp - Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa, cảnh báo ngộ độc cá nóc và cá chình biển diễn tiến rất nhanh, tấn công trực tiếp hệ thần kinh cơ và đe dọa tính mạng.

1. Độc tố Tetrodotoxin (trong cá nóc)

• Vị trí: Tập trung chủ yếu ở gan, trứng, ruột và da cá.
• Độ độc: Chỉ cần 1 - 2 mg có thể gây tử vong do suy hô hấp, ngạt thở.
• Tốc độ: Hấp thu nhanh vào máu, phát tác sau 5 - 15 phút.
• Đặc điểm: Bền nhiệt, không bị phá hủy bởi cách nấu chín, ninh kỹ, chiên rán hay phơi khô. Hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu.

2. Độc tố Ciguatoxin (trong một số loài cá chình biển)

• Nguồn gốc: Tích tụ từ vi tảo biển thông qua chuỗi thức ăn, thường gặp ở cá sống quanh rạn san hô.
• Đặc điểm: Không màu, không mùi, không vị, không thể nhận biết bằng mắt thường.
• Tác động: Gây rối loạn tiêu hóa, tim mạch và thần kinh. Một số triệu chứng thần kinh có thể kéo dài nhiều tháng.
• Độ bền: Không bị vô hiệu hóa bởi nhiệt độ (nấu chín) hoặc đông lạnh.

Khuyến cáo an toàn từ chuyên gia

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình, người dân cần tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Với cá nóc: Tuyệt đối không đánh bắt, mua bán, chế biến hoặc sử dụng dưới bất kỳ hình thức nào (tươi, khô, chả cá).
• Với cá chình biển: Thận trọng với các loài sống ở rạn san hô hoặc hải sản lạ, không rõ nguồn gốc. Hạn chế tiếp xúc máu cá và không ăn nội tạng.
• Xử lý khẩn cấp: Khi thấy các dấu hiệu như tê môi, tê lưỡi, chóng mặt, buồn nôn, mỏi tứ chi, yếu cơ hoặc khó thở sau khi ăn hải sản, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nấu chín cá nóc có loại bỏ được chất độc không?Không. Độc tố Tetrodotoxin trong cá nóc rất bền nhiệt, các phương pháp chế biến như nấu chín, ninh kỹ, chiên rán hay phơi khô đều không thể phá hủy hoàn toàn chất độc.

Làm sao để nhận biết cá chình biển có chứa độc tố Ciguatoxin?Độc tố Ciguatoxin là loại độc tố vô hình, không màu, không mùi, không vị và không thể nhận biết bằng mắt thường, vì vậy cách duy nhất là thận trọng với các loài cá sinh sống quanh rạn san hô hoặc không rõ nguồn gốc.

Câu hỏi thường gặp

Nấu chín cá nóc có loại bỏ được chất độc không?

Không. Độc tố Tetrodotoxin trong cá nóc rất bền nhiệt, các phương pháp chế biến như nấu chín, ninh kỹ, chiên rán hay phơi khô đều không thể phá hủy hoàn toàn chất độc.

Làm sao để nhận biết cá chình biển có chứa độc tố Ciguatoxin?

Độc tố Ciguatoxin là loại độc tố vô hình, không màu, không mùi, không vị và không thể nhận biết bằng mắt thường, vì vậy cách duy nhất là thận trọng với các loài cá sinh sống quanh rạn san hô hoặc không rõ nguồn gốc.