Đánh thức di sản: Bước chuyển mình của du lịch trải nghiệm tại Khánh Hòa

Du lịch trải nghiệm Khánh Hòa đang chuyển mình mạnh mẽ khi không còn chỉ dựa vào thế mạnh biển đảo, mà tập trung khai thác chiều sâu giá trị di sản văn hóa bản địa đặc sắc.

Thay vì những tour tham quan hời hợt “check-in” rồi đi, xu hướng hiện nay của du khách là tìm kiếm những giá trị thực, những kết nối cảm xúc sâu sắc với vùng đất họ đến. Khánh Hòa, với lợi thế là nơi giao thoa văn hóa đa dạng, đang tận dụng chính những “kho báu” di sản để tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt.

Từ những con số ấn tượng đến giá trị văn hóa hiện hữu

Không chỉ có cát trắng nắng vàng, Khánh Hòa sở hữu một hệ thống di sản đồ sộ với 257 di sản văn hóa được xếp hạng. Trong đó, sự hiện diện của 3 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, 3 di tích quốc gia đặc biệt và 5 bảo vật quốc gia là minh chứng cho bề dày lịch sử của vùng đất này.

Điểm nhấn kiến trúc không thể bỏ qua là các công trình Chăm cổ kính như Tháp Bà Pô Nagar, Tháp Pô Klong Garai hay Tháp Hòa Lai. Tuy nhiên, thay vì để các di tích này trở thành những “bảo tàng tĩnh”, tỉnh Khánh Hòa đã khéo léo lồng ghép chúng vào các hoạt động trình diễn nghệ thuật và lễ hội truyền thống, biến di sản thành một thực thể sống động, gần gũi hơn với khách du lịch.

Khi du khách trở thành một phần của di sản

Điểm mấu chốt của du lịch trải nghiệm chính là sự tương tác. Tại Khánh Hòa, điều này được thể hiện rõ nét nhất thông qua các tour chuyên đề văn hóa và mô hình làng nghề.

Hơi thở từ đất và sợi

Tại làng gốm Bàu Trúc hay làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, du khách không còn đóng vai trò là người quan sát. Họ được trực tiếp chạm tay vào đất sét, học cách tạo hình sản phẩm thủ công hoặc thử sức với những khung dệt truyền thống. Chính những “sai sót” trong quá trình tự làm một chiếc chén gốm chưa tròn trịa lại tạo nên kỷ niệm đáng nhớ và sự trân trọng đối với giá trị lao động của các nghệ nhân.

Tái hiện không gian văn hóa xưa

Mô hình Làng nghề Nha Trang xưa (phường Nam Nha Trang) là một ví dụ điển hình về việc “đóng gói” văn hóa thành sản phẩm du lịch. Tại đây, các nghề truyền thống như làm nhang, dệt chiếu, sơn mài hay thư pháp không chỉ được trưng bày mà được trình diễn thực tế. Sự kết hợp giữa thưởng lãm nghệ thuật và thưởng thức ẩm thực dân gian như bánh căn, bánh thuẫn, bánh ít… tạo nên một hành trình đa giác quan, khiến du khách lưu luyến và muốn kéo dài thời gian lưu trú.

Phân tích hiệu quả kinh tế từ tư duy “làm mới” di sản

Việc chuyển dịch từ du lịch tham quan sang du lịch trải nghiệm mang lại giá trị gia tăng vượt trội. Khi du khách tham gia vào các hoạt động tương tác, thời gian lưu trú tăng lên, kéo theo chi tiêu cho dịch vụ, ẩm thực và quà lưu niệm tăng theo.

Số liệu thực tế cho thấy sức hút mạnh mẽ của chiến lược này. Trong 4 tháng đầu năm, Khánh Hòa ước đón hơn 7,2 triệu lượt khách. Đáng chú ý, lượng khách lưu trú đạt khoảng 3,5 triệu lượt (tăng 24,4%), trong đó khách quốc tế tăng trưởng ấn tượng 33,8%. Tổng thu du lịch đạt 27.415 tỷ đồng, tăng 34,6% so với cùng kỳ. Đây là minh chứng cho thấy du khách sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho những trải nghiệm có chiều sâu.

Hướng tới sự bền vững: Bài toán giữa bảo tồn và khai thác

Theo ông Lê Văn Hoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, mục tiêu không chỉ là bảo tồn mà phải “đánh thức” di sản. Tuy nhiên, sự phát triển nóng luôn đi kèm rủi ro. Để tránh tác động tiêu cực đến không gian văn hóa, tỉnh đang tập trung vào các giải pháp:

• Số hóa di sản: Ứng dụng thực tế ảo (VR) và dữ liệu trực tuyến để quảng bá, giảm áp lực lên các di tích vật thể.
• Du lịch cộng đồng: Đặt người dân bản địa làm chủ thể, giúp đồng bào dân tộc thiểu số (Chăm, Raglai) trực tiếp hưởng lợi từ du lịch.
• Kết nối hạ tầng: Hoàn thiện giao thông và xây dựng chuỗi sản phẩm đồng bộ giữa doanh nghiệp lữ hành và các điểm đến văn hóa.

Góc nhìn chuyên gia: Việc phát triển du lịch trải nghiệm dựa trên di sản là một chiến lược thông minh nhưng cần sự tinh tế. Di sản không nên bị “thương mại hóa” một cách thô kệch, mà cần được trình bày như một câu chuyện kể, nơi du khách là người cùng viết tiếp những trang sử đó.

Bạn có sẵn sàng rời xa những bãi biển ồn ào để tìm về với những giá trị tĩnh lặng nhưng đầy sức sống của những làng nghề cổ tại Khánh Hòa? Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn về xu hướng du lịch văn hóa này dưới phần bình luận!