Hầm bí mật Dinh Gia Long: "Pháo đài" ngầm giữa lòng Sài Gòn vừa mở cửa

Khám phá hầm bí mật tại Bảo tàng TP.HCM, một công trình trú ẩn rộng 1.400m² vừa được tái mở cửa, mang đến cái nhìn sâu sắc về kiến trúc quân sự và lịch sử đô thị Sài Gòn.

Sau 6 tháng tập trung chỉnh trang và nâng cấp, hệ thống hầm ngầm nằm dưới lòng Bảo tàng TP.HCM (tiền thân là Dinh Gia Long) đã chính thức đón khách trở lại. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc đơn thuần mà còn là một “nhân chứng” thầm lặng, lưu giữ những dấu mốc biến động của thành phố qua nhiều thập kỷ.

Kiến trúc hầm trú ẩn: Sự kết hợp giữa công năng và bảo mật

Được xây dựng vào năm 1962 dưới bàn tay thiết kế của kiến trúc sư danh tiếng Ngô Viết Thụ, hệ thống hầm này nằm ẩn mình phía sau khuôn viên tòa nhà chính. Điểm nhấn của công trình là trục đường chính chạy dọc theo chiều dài dinh thự. Sau đợt cải tạo vừa qua, đơn vị quản lý đã mở thêm các lối đi, tối ưu hóa hệ thống chiếu sáng và sơn mới toàn bộ, kéo dài lộ trình tham quan lên khoảng 150m.

Để tăng tính tương tác, các màn hình kỹ thuật số được lắp đặt dọc hành lang, trình chiếu chi tiết bản vẽ thiết kế Dinh Gia Long cùng những tư liệu quý giá về các cuộc đảo chính và những di tích lịch sử tiêu biểu của Sài Gòn. Điều này biến một không gian ngầm vốn u tối trở thành một “bảo tàng số” thu nhỏ, giúp người xem dễ dàng hình dung bối cảnh lịch sử.

Chi tiết kỹ thuật gây kinh ngạc: Từ cửa bánh lái đến hệ thống sinh tồn

Một trong những chi tiết đắt giá nhất của công trình chính là 6 cánh cửa sắt đúc liền khối. Thay vì dùng tay nắm thông thường, các cửa này vận hành bằng cơ chế bánh lái tương tự như trên các tàu thủy, chỉ có thể đóng mở từ bên trong và được gia cố bằng các chốt sắt khổng lồ, đảm bảo an toàn tuyệt đối trong tình huống khẩn cấp.

Về mặt vận hành, hầm được thiết kế để các yếu nhân có thể di chuyển xuống nơi trú ẩn chỉ trong vòng 5 phút. Bên trong không chỉ có các ngách nhỏ để ẩn nấp mà còn được trang bị đầy đủ hệ thống liên lạc với thế giới bên ngoài, cùng mạng lưới cấp thoát nước khép kín, cho phép vận hành độc lập trong thời gian dài.

Để thoát hiểm, hầm có các lối ra nằm trong khuôn viên phía sau, hướng về đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa và Pasteur, cùng hai cửa thoát hiểm chiến lược đặt cách tòa nhà chính khoảng 20m.

Giá trị di sản và bài học từ những con số

Tại khu trưng bày, du khách sẽ đặc biệt chú ý đến bản đối chiếu giữa kế hoạch dự trù và thực tế thi công. Tổng kinh phí xây dựng hầm vào thời điểm đó là hơn 12,5 triệu đồng - một con số khổng lồ vào những năm 1960, cho thấy mức độ ưu tiên cực cao dành cho công trình an ninh này.

Từ Dinh Gia Long đến Di tích Kiến trúc Nghệ thuật Quốc gia

Để hiểu rõ giá trị của hầm ngầm, cần nhìn lại tổng thể Dinh Gia Long. Được xây dựng từ năm 1885-1890 bởi kiến trúc sư người Pháp Alfred Foulhoux, tòa nhà là một kiệt tác tân cổ điển với bố cục đối xứng và mái ngói dốc đặc trưng.

Từ nơi ở của Thống đốc Nam Kỳ, trụ sở tạm thời của chính quyền Việt Nam Cộng hòa cho đến khi trở thành Bảo tàng TP.HCM, công trình đã chứng kiến mọi thăng trầm của Sài Gòn. Việc được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 2012 là minh chứng cho giá trị không thể thay thế của tòa nhà và hệ thống hầm bí mật đi kèm.

Góc nhìn chuyên gia: Việc mở cửa và số hóa tư liệu tại hầm bí mật Dinh Gia Long không chỉ đơn thuần là phục vụ du lịch, mà là cách bảo tồn di sản thông qua trải nghiệm. Sự tương phản giữa vẻ lộng lẫy của kiến trúc tân cổ điển phía trên và sự nghiêm ngặt, thực dụng của hầm trú ẩn phía dưới tạo nên một câu chuyện hoàn chỉnh về quyền lực và sự sinh tồn trong lịch sử.

Bạn có ấn tượng với chi tiết nào nhất trong hệ thống hầm bí mật này? Hãy chia sẻ cảm nhận hoặc đặt câu hỏi về lịch sử Sài Gòn ngay dưới phần bình luận!