Tinh gọn bộ máy chính quyền: Từ tư duy quản lý sang hành động phục vụ

Tinh gọn bộ máy chính quyền không đơn thuần là cắt giảm nhân sự, mà là cuộc cách mạng tư duy quản trị nhằm đưa chính quyền gần dân hơn, vận hành hiệu quả và minh bạch.

Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, những chuyển biến tích cực đã hiện rõ: bộ máy tinh gọn hơn, quy trình hành chính được rút ngắn và khoảng cách giữa chính quyền với người dân ngày một thu hẹp. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng đặt ra những thách thức không nhỏ về áp lực nhân sự, hạ tầng số và cơ chế phân cấp quyền hạn.

Chiến lược “đúng người, đúng việc” để nâng tầm cán bộ cơ sở

Tại cấp xã, nơi trực tiếp tiếp xúc và giải quyết nhu cầu của người dân, vai trò của cán bộ không còn dừng lại ở việc xử lý giấy tờ hành chính đơn thuần. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng “hai con số” được đặt ra, cấp xã phải trở thành “tiền tuyến” trong việc tổ chức thực hiện các chủ trương phát triển và xử lý dứt điểm các vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở.

Để hiện thực hóa điều này, Chỉ thị số 18/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh việc rà soát toàn diện chất lượng đội ngũ. Nguyên tắc cốt lõi là bố trí “đúng người, đúng việc, đúng thời điểm, đúng địa bàn”. Đặc biệt, đối với các lĩnh vực nhạy cảm và phức tạp như quản lý đất đai, xây dựng hay giải quyết khiếu nại, tố cáo, yêu cầu về năng lực chuyên môn sâu và bản lĩnh chính trị được đặt lên hàng đầu.

Một điểm thay đổi mang tính đột phá trong tư duy quản trị là việc đánh giá cán bộ không còn dựa trên báo cáo định kỳ mà gắn trực tiếp với tiến độ xử lý công việc thực tế và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Đây chính là thước đo chính xác nhất cho hiệu quả của một bộ máy phục vụ.

“Tổng kiểm kê thể chế” và cuộc chiến xóa bỏ rào cản hành chính

Tinh gọn bộ máy sẽ trở nên vô nghĩa nếu những quy định chồng chéo, lạc hậu vẫn còn tồn tại. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã gọi đây là cuộc “tổng kiểm kê thể chế” nhằm bóc tách những quy định cản trở phát triển, loại bỏ tư duy báo cáo hình thức.

Những con số biết nói từ Chính phủ cho thấy quyết tâm cải cách mạnh mẽ:

• Ban hành 8 nghị quyết về cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
• Bãi bỏ 184 thủ tục hành chính và 890 điều kiện kinh doanh gây khó khăn cho doanh nghiệp.
• Phân cấp cho địa phương trực tiếp giải quyết 134 thủ tục để tăng tính chủ động.

Mục tiêu đầy tham vọng cho năm 2026 là cắt giảm 50% thời gian giải quyết và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024. Điều này đòi hỏi một sự phối hợp đồng bộ giữa việc tinh gọn con người và tinh gọn quy trình.

Bài học thực tiễn: Khi chuyển đổi số “giải vây” cho nhân lực

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, khi số lượng cán bộ giảm nhưng khối lượng công việc tăng, chuyển đổi số chính là lời giải duy nhất để duy trì hiệu suất.

• Lâm Đồng: Giảm hơn 60% đầu mối khối Đảng và chính quyền, đồng thời chuẩn hóa 100% cán bộ cấp xã đạt trình độ đại học và thành thạo nền tảng số.
• Thái Nguyên: Tại phường Phan Đình Phùng, dù chỉ có 7 cán bộ phục vụ hơn 121 nghìn dân, nhưng nhờ ứng dụng trợ lý ảo AI hỗ trợ ²⁴⁄₇ và đẩy mạnh hồ sơ trực tuyến, tỷ lệ giải quyết đạt tới 97,2%.
• Đà Nẵng: Kiên quyết thay thế những cán bộ yếu kém, né tránh công việc, đồng thời đưa cán bộ trẻ có năng lực xuống cơ sở để tạo luồng sinh khí mới.

Lời kết: Sự đồng bộ giữa Thể chế - Con người - Công nghệ

Việc tinh gọn bộ máy và vận hành chính quyền hai cấp là một chủ trương đúng đắn, tạo ra động lực phát triển mới. Tuy nhiên, để mô hình này không chỉ là sự thay đổi về mặt cơ học (giảm số lượng), mà là sự nâng cấp về chất lượng, cần phải giải quyết triệt để ba bài toán: Hoàn thiện thể chế - Nâng chất cán bộ - Đột phá công nghệ.

Khi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm, và công nghệ được dùng để giải phóng sức lao động cho cán bộ, chính quyền sẽ thực sự trở thành điểm tựa tin cậy của nhân dân.

Theo bạn, rào cản lớn nhất hiện nay trong cải cách hành chính tại địa phương bạn là gì? Hãy chia sẻ ý kiến cùng chúng tôi để cùng tìm ra giải pháp tối ưu hơn.