Vì sao loạt lò gạch tại Đắk Lắk vẫn hoạt động dù có lệnh dừng?

Dù đang thực hiện lộ trình chấm dứt các cơ sở sản xuất gạch đất sét nung lạc hậu, thực tế tại Đắk Lắk cho thấy nhiều lò gạch vẫn duy trì hoạt động. Nguyên nhân không chỉ nằm ở các vướng mắc về pháp lý mà còn liên quan mật thiết đến bài toán sinh kế của hàng ngàn lao động.

Theo Kế hoạch số 11 của UBND tỉnh Đắk Lắk, mục tiêu là chấm dứt hoạt động các cơ sở sản xuất gạch gây ô nhiễm môi trường trước ngày 31/12/2025. Tuy nhiên, tiến độ này đang gặp nhiều trở ngại lớn.

Những nút thắt về pháp lý và nguyên liệu

Theo ông Đoàn Sỹ - Phó Chủ tịch UBND xã Krông Ana, việc thực thi kế hoạch đang gặp khó khăn do sự thiếu đồng bộ giữa các cấp thẩm quyền. Cụ thể:

• Vấn đề thu hồi giấy phép: Trong khi địa phương đã thu hồi giấy phép kinh doanh đối với các cơ sở thuộc thẩm quyền, thì các mô hình doanh nghiệp lại thuộc thẩm quyền của Sở Tài chính. Việc chưa thực hiện thu hồi đồng bộ khiến công tác xử lý gặp bế tắc.
• Thiếu nguồn nguyên liệu hợp pháp: Hiện nay, việc đấu giá các mỏ đất sét phục vụ sản xuất vẫn chưa được triển khai. Khi chưa có quy hoạch và nguồn nguyên liệu chính thức, các doanh nghiệp không có cơ sở để tính toán việc đầu tư chuyển đổi công nghệ.

Ông Võ Kế Thắng - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Đắk Lắk cho biết, trong tổng số 111 cơ sở thuộc diện thực hiện kế hoạch, hiện mới có 45 cơ sở dừng hoạt động. Các đơn vị còn lại vẫn đang e ngại chuyển đổi do năng lực tài chính hạn chế và thiếu hướng dẫn cụ thể về xử lý tài sản.

Bài toán sinh kế cho lao động dân tộc thiểu số

Một trong những lý do quan trọng nhất khiến các lò gạch chưa thể đóng cửa ngay lập tức là yếu tố con người. Hàng ngàn lao động tại các cơ sở này, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, đang phụ thuộc hoàn toàn vào nghề làm gạch để duy trì cuộc sống.

Hiện tại, công tác hỗ trợ và hướng dẫn chuyển đổi nghề nghiệp cho nhóm đối tượng này vẫn chưa được triển khai đầy đủ và kịp thời, gây ra tâm lý lo ngại về việc mất việc làm đột ngột.

Hướng xử lý từ chính quyền tỉnh

Để tháo gỡ tình trạng này, các cơ quan chức năng đang nỗ lực phối hợp thực hiện nhiều giải pháp:

• Về nguyên liệu: Ông Lê Minh Đức - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết tỉnh đang triển khai quy hoạch vùng nguyên liệu. Dự kiến trong quý IV năm nay, tỉnh sẽ tổ chức đấu giá các điểm mỏ đất sét đủ điều kiện.
• Về tài chính: Sở Xây dựng đang phối hợp tham mưu các cơ chế hỗ trợ vốn, hỗ trợ tài chính để giúp doanh nghiệp chuyển đổi công nghệ tiên tiến.

Ông Trương Công Thái - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh, việc chuyển đổi sang công nghệ sạch là tất yếu nhưng không thể thực hiện một cách nóng vội khi đời sống người dân còn nhiều khó khăn. UBND tỉnh sẽ xem xét tổ chức họp toàn diện để đánh giá lại và điều chỉnh kế hoạch sao cho phù hợp với thực tế địa phương.