Xu hướng quản lý nicotine toàn cầu: Từ cấm đoán sang kiểm soát linh hoạt

Thay vì duy trì các lệnh cấm tuyệt đối, nhiều quốc gia đang chuyển dịch sang mô hình quản lý nicotine thế hệ mới thông qua các tiêu chuẩn kỹ thuật và khung pháp lý đa tầng. Sự thay đổi này phản ánh nỗ lực cân bằng giữa việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng và khả năng kiểm soát thực tế trên thị trường.

• Thái Lan: Đang xem xét lộ trình hợp pháp hóa có kiểm soát.
• Trung Quốc: Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật làm tham chiếu quốc tế.
• ASEAN: Sự phân hóa giữa các nước duy trì lệnh cấm và các trung tâm sản xuất mới.

Thái Lan: Chuyển dịch từ lệnh cấm sang quản lý thực tế

Từ năm 2014, Thái Lan đã áp dụng lệnh cấm toàn diện đối với thuốc lá điện tử (TLĐT) và các thiết bị hóa hơi. Tuy nhiên, sau một thập kỷ thực thi, quốc gia này đang cho thấy những chuyển động mới nhằm đưa các sản phẩm nicotine vào khuôn khổ quản lý chặt chẽ thay vì chỉ cấm đoán đơn thuần.

Về mặt pháp lý, Quốc hội Thái Lan đã thành lập Ủy ban đặc biệt (KMT) để rà soát lại các lệnh cấm hiện hành. Theo báo cáo từ Chủ tịch KMT Niyom Wiwarathandithakul vào đầu năm 2025, có ba phương án đang được trình Quốc hội, trong đó phương án nhận được sự đồng thuận cao nhất là hợp pháp hóa các sản phẩm nicotine mới nhằm kiểm soát hiệu quả việc buôn lậu.

Đáng chú ý, hệ thống quản lý tại Thái Lan đang trở nên đa tầng hơn. Ví dụ, Cục Thuế tiêu thụ đặc biệt Thái Lan đã xác định túi ngậm nicotine là mặt hàng hợp pháp và chịu thuế, cho thấy sự phân biệt rõ ràng giữa các hình thức sử dụng nicotine khác nhau.

Trung Quốc: Thiết lập tiêu chuẩn kỹ thuật làm tham chiếu cho thế giới

Khác với cách tiếp cận tập trung vào lệnh cấm, Trung Quốc đang đi sâu vào việc xây dựng hệ thống quy chuẩn kỹ thuật. Từ năm 2022, Trung Quốc đã đưa TLĐT vào quản lý thống nhất với các quy định khắt khe về thiết kế, nguyên liệu và giới hạn phát thải.

Dự kiến vào đầu năm 2026, Trung Quốc sẽ triển khai xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật cho thuốc lá nung nóng (TLNN) và túi nicotine. Quá trình này kéo dài khoảng 22 tháng, với việc tham chiếu các quy chuẩn từ Mỹ, EU và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Với vị thế là trung tâm sản xuất lớn, các tiêu chuẩn của Trung Quốc có khả năng trở thành thước đo quan trọng cho các nước ASEAN trong tương lai.

Bức tranh đa sắc tại khu vực ASEAN và các quốc gia lân cận

Tại khu vực Đông Nam Á, chính sách quản lý nicotine đang có sự phân hóa rõ rệt:

• Brunei và Ấn Độ: Vẫn duy trì các lệnh cấm đối với TLĐT, nhưng lại để lộ những khoảng trống pháp lý đối với các sản phẩm như túi ngậm nicotine, mở ra khả năng thương mại hóa ngầm hoặc chính thức.
• Indonesia, Malaysia và Philippines: Sau khi áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt, các nước này đã nhanh chóng trở thành trung tâm tiêu dùng và sản xuất. Indonesia và Philippines đã thu hút hàng trăm triệu USD đầu tư vào các nhà máy sản xuất, trong khi Malaysia tập trung vào mảng thiết bị.

Thực tế này cho thấy một bài toán mới cho các nhà hoạch định chính sách: Không chỉ là lựa chọn giữa “cấm” hay “cho phép”, mà là làm thế nào để xây dựng năng lực quản lý, chuẩn hóa thị trường nhằm thích ứng với một chuỗi cung ứng nicotine toàn cầu đang biến động không ngừng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Thái Lan hiện đang cấm hay cho phép thuốc lá điện tử?Thái Lan hiện vẫn duy trì lệnh cấm đối với thuốc lá điện tử và thiết bị hóa hơi, nhưng đang trong quá trình rà soát để đề xuất các phương án quản lý mới, bao gồm cả khả năng hợp pháp hóa có kiểm soát.

Trung Quốc đóng vai trò gì trong việc quản lý nicotine thế giới?Với vai trò là trung tâm sản xuất lớn, việc Trung Quốc xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia cho thuốc lá nung nóng và túi nicotine được dự báo sẽ trở thành tham chiếu quan trọng cho các quốc gia khác, đặc biệt là trong khu vực ASEAN.

Câu hỏi thường gặp

Thái Lan hiện đang cấm hay cho phép thuốc lá điện tử?

Thái Lan hiện vẫn duy trì lệnh cấm đối với thuốc lá điện tử và thiết bị hóa hơi, nhưng đang trong quá trình rà soát để đề xuất các phương án quản lý mới, bao gồm cả khả năng hợp pháp hóa có kiểm soát.

Trung Quốc đóng vai trò gì trong việc quản lý nicotine thế giới?

Với vai trò là trung tâm sản xuất lớn, việc Trung Quốc xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia cho thuốc lá nung nóng và túi nicotine được dự báo sẽ trở thành tham chiếu quan trọng cho các quốc gia khác, đặc biệt là trong khu vực ASEAN.